Nhận thức, hiểu biết Sai Sự thật

Bài trước: Khung phân loại NDP – Phân loại Tri thức theo lĩnh vực

Tưởng điên đảo: Nhận thức sai lầm đối với mọi hiện tượng.

Kiến điên đảo: Thấy biết, quan niệm, kiến giải sai lầm.

Tâm điên đảo: Tâm hư vọng đưa đến nhận thức sai lầm và kiến giải sai lầm.


1. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Có thế giới siêu hình. Có Thượng đế. Có Đấng Sáng tạo. Có Linh hồn vĩnh cửu.

Sự thật: Không có thế giới siêu hình. Không có Thượng Đế hay Đấng Sáng Tạo chi phối, hay làm chủ đời sống hữu hình và vô hình. Không có linh hồn vĩnh cửu, bất biến.

2. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Các Pháp (sự vật, hiện tượng) trên thế gian là chân thật, là có thật.

Sự thật: Các Pháp (sự vật, hiện tượng) trên thế gian “Không thật có”, chỉ có “Tính Không”. Tính “Không” không phải là không có gì, mà nó tồn tại xung quanh chúng ta hàng ngày, chả qua nó vô hình chúng ta không nhìn thấy. Khi đủ nhân duyên thì nó sẽ hiện hữu.

3. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Tin theo Hư Vô, mọi thứ đều “Không có gì”.

Sự thật: Không có “Hư Vô”, chỉ có “Tính Không”. Tính “Không” không phải là không có gì, mà nó tồn tại xung quanh chúng ta hàng ngày, chả qua nó vô hình chúng ta không nhìn thấy. Khi đủ nhân duyên thì nó sẽ hiện hữu.

4. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Vô Nhân (không phải do nhân duyên hay tự nhiên sinh ra, không có nguyên nhân).

Sự thật: Duyên khởi (12 nhân duyên). Do cái này có mặt, cái kia có mặt. Do cái này không có mặt, cái kia không có mặt. Do cái này sinh, cái kia sinh. Do cái này diệt, cái kia diệt.

5. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Vô Thường cho là Thường, Thường cho là Vô thường (Ở đây Vô Thường nghĩa là luôn thay đổi, Thường nghĩa là mãi mãi, vĩnh hằng).

Sự thật: “Vì các điều ấy không liên hệ đến mục đích, các điều ấy không phải là căn bản của phạm hạnh, các điều ấy không đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết bàn, cho nên Ta không trả lời các điều ấy”.

6. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Thường còn (mọi sự trường tồn mãi mãi).

Sự thật: Trung đạo là giá trị của một pháp (thuộc về tâm lý hay vật lý) cần được nhìn nhận trong chuỗi tương quan của các nhân duyên và điều kiện mang tính tương đối, nhằm tránh xa các cố chấp cực đoan về có-không, sinh-diệt, giống-khác, thường kiến hay đoạn kiến… Do vậy, Trung đạo là con đường vượt lên trên mọi chấp thủ và dẫn đến Niết-bàn.

7. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Đoạn diệt (chết là hết, có sự hủy diệt).

Sự thật: Quy luật Duyên khởi theo vòng tuần hoàn. Sinh – Thành – Trụ – Hoại; Sinh – Lão – Bệnh – Tử. Diệt và Chết không phải là hết, diệt và chết chỉ là sự chấm dứt 01 quá trình này để chuyển sang 01 quá trình khác.

Trung đạo là giá trị của một pháp (thuộc về tâm lý hay vật lý) cần được nhìn nhận trong chuỗi tương quan của các nhân duyên và điều kiện mang tính tương đối, nhằm tránh xa các cố chấp cực đoan về có-không, sinh-diệt, giống-khác, thường kiến hay đoạn kiến… Do vậy, Trung đạo là con đường vượt lên trên mọi chấp thủ và dẫn đến Niết-bàn.

8. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Thế giới Hữu Biên (có giới hạn), Thế giới Vô Biên (không có giới hạn).

Sự thật: “Vì các điều ấy không liên hệ đến mục đích, các điều ấy không phải là căn bản của phạm hạnh, các điều ấy không đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết bàn, cho nên Ta không trả lời các điều ấy”.

9. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Vật chất là chân thật có.

Sự thật: Vật chất mang tính “Không”, vốn dĩ “không thật có”, do duyên hợp mà thành. Khi đủ nhân duyên thì hiện ra, khi hết nhân duyên thì sẽ ẩn đi.

10. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Không có ngã cho là có ngã, có ngã cho là không có ngã. Có cái Ta, có cái của Ta, có cái bản ngã của Ta… là chân thật có.

Sự thật: “Vô Ngã”. Không tồn tại Thượng Đế hay Đấng Sáng tạo nào cả. Không có Linh hồn tồn tại độc lập, bất biến. Không tồn tại một “Bản Ngã”. Không có (cái Tôi, cái của tôi, cái bản ngã của Tôi).

11. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Tâm này có thật nên buồn vui, sầu khổ, giận hờn, thương ghét… là chân thật có.

Sự thật: Vạn vật gồm Danh Pháp (Tâm – Ý – Thức) và Sắc Pháp (Vật chất). Vạn vật “không thật có” tức mang tính “Không” thì Tâm cũng “không thật có”. Khi đủ nhân duyên thì hiện ra, khi hết nhân duyên thì sẽ ẩn đi.

12. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Thân này là thật nên bệnh đau, tai nạn là chân thật có.

Sự thật: Vạn vật gồm Danh Pháp (Tâm – Ý – Thức) và Sắc Pháp (Vật chất). Vạn vật “không thật có” tức mang tính “Không” thì Thân thuộc Sắc pháp cũng “không thật có”. Khi đủ nhân duyên thì hiện ra, khi hết nhân duyên thì sẽ ẩn đi.

13. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Khổ cho là vui, vui cho là khổ.

Sự thật: Tam giới gồm 3 cõi giới: Dục giới, Sắc giới, Vô Sắc giới. Chúng sinh ở trong 3 cõi giới này đều Khổ, không có vui hay không có sướng.

14. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Bất tịnh cho là tịnh, tịnh cho là bất tịnh.

Sự thật: Tịnh là trong sạch, không bị ô nhiễm. Khi bản thân chưa thực hành, thực chứng thì chưa thể đối chiếu, so sánh nên thường gây ra nhầm lẫn, tưởng tri.

15. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Ngụy biện vì sợ sai lầm, Ngụy biện vì sợ bị chấp thủ, Ngụy biện vì sợ bị Thử thách, Ngụy biện vì ngu si.

16. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Không tồn tại Quy luật Nhân-Quả.

Sự thật: Có tồn tại Quy luật Nhân-Duyên-Quả.

17. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Bản ngã có thể đạt Niết Bàn.

Sự thật: Chỉ có “Vô Ngã” mới có thể đạt Niết Bàn.

18. Ðiên đảo tưởng, kiến chấp: Nhận lầm Cảnh nên cho rằng thế giới diệt hết, nên không biết Niết bàn là thường, lạc, ngã, tịnh.

Sự thật: Niết bàn là thường, lạc, ngã, tịnh./.

Tổng hợp: Nhiếp Danh Phái

 

Bài liên quan

Khung phân loại NDP – Phân loại Tri thức theo lĩnh vực

CON ĐƯỜNG TRUNG ĐẠO – Vượt trên cả Nhất Nguyên và Nhị Nguyên

Con đường Tỉnh giác phát sinh Tuệ